Monday, April 18, 2016

Nieuw Levensteken Nr. 103 Kerkbode Herv. Gemeente Sion, Houten, April 2016

 “Wees niet bevreesd, want Ik ben met u, wees niet verschrikt, want Ik ben uw God. Ik sterk u, ook help Ik u, ook ondersteun Ik u met Mijn rechterhand, die gerechtigheid werkt.”   Jesaja 41: 10

Beste Gemeenteleden!

Met grote dankbaarheid kijk ik terug op de uitzenddienst van twee weken geleden, waarin we als gemeente en zendingswerker opnieuw aan elkaar werden verbonden. “Zoals de Vader Mij gezonden heeft, zo zend ik ook u…”. Het accent viel op mijn uitzending, maar in wezen werden we allen opnieuw uitgezonden. Samen mogen we in Zijn dienst staan, en elkaar daarin aansporen en bemoedigen.

Het was voor mij heel bijzonder dat ik bij de inzegening ook bovenstaande tekst mee kreeg. In 1978, toen ik voor het eerst Hongarije bezocht om bijbels en christelijke literatuur te brengen, was dit vers heel bepalend voor onze reis. Wat een houvast voor de toekomst: “en zie Ik ben met u…” (Mt. 28)

Orientatiereis naar Bosnië

Nog vol van de uitzenddienst vertrok ik de volgende dag naar Bosnië-Herzegovina, met als doel om inzicht te krijgen in de missionaire uitdagingen en in de situatie van de opleiding van predikanten. Tuzla, Sarajevo en Mostar, het zijn plaatsen die vaak de voorpagina’s haalden, toen daar ruim twintig jaar geleden een onvoorstelbare burgeroorlog woedde, om over Srebrenica maar niet te spreken. Er is maar een handjevol protestanten (evangelische christenen), nog geen 0,02% (in 25 gemeenten) op een bevolking van 3.8 miljoen. Het land valt uiteen in drie bevolkingsgroepen, die van oudsher verbonden zijn met de godsdienst: de Bosnische Moslims (50%), Servische Orthodoxen (35%) en Kroatische Katholieken (15%). In de hoofdstad Sarajevo (360.000 inwoners, 90% moslim), wonen maar 300 Bosnische evangelische christenen, met bijna 100 zendingswerkers, 90% van alle zendingswerkers in het land.

Bosnië krijgt een gezicht

Zomaar een indruk van enkele ontmoetingen, waardoor Bosnië voor mij een gezicht heeft gekregen. Pastor Slavko uit Sarajevo is oud-student van het ETS. Ik had hem in januari j.l. leren kennen bij een bijeenkomst om de behoeften aan missiologisch onderwijs en bijscholing van predikanten in kaart te brengen. Hij en zijn vrouw Sanja getuigen van een radicale omkeer in zijn leven, als oud-maffiabaas, maar ook van Gods zorg en trouw, omdat hij al driemaal van een heel ernstige ziekte werd genezen. Hij is een echte bruggenbouwer, die door velen gerespecteerd wordt. Regelmatig wordt hij uitgenodigd om evangelisatiebijeenkomsten te leiden voor universiteitsstudenten in Engeland. Voor zijn levensverhaal: http://joshirby.com/better-stories/slavko/.
Pastor Zoran leidt een gemeente van zo’n 30-40 leden in Tuzla, en is de enige protestantse predikant in een gebied van een half miljoen inwoners. Zijn dichtstbijzijnde collega is Slavko, die op drie uur rijden van hem af woont. Nives, zijn vrouw studeerde aan het ETS.
Pastor Bernard leidt een gemeente in Capljina, vlakbij Mostar. Hij is bijna klaar met zijn MA studie aan het ETS, over leadership training van een volgende generatie, o.l.v. een docent uit Amerika. Maar hij wordt pas echt enthousiast als hij spreekt over “coffee evangelism”, aansluitend op de diepgewortelde traditie in Bosnië om samen koffie te drinken. “Het is een proces dat iemand Christus leert kennen, dat kan toch juist heel goed onder het genot van een kop koffie?” Zijn vrouw Nadi brengt dat al een beetje in praktijk met haar vrouwen club. “Ik vind het wel heel erg spannend om vrouwen te ontmoeten die niet tot onze gemeente behoren, die b.v. van moslim achtergrond zijn, ik word echt uitgedaagd om uit mijn isolement te komen en om nieuwe wegen te leren gaan.”

Indrukken
En dan kom je weer thuis, boordevol indrukken.
Vaak met veel kunst en vliegwerk - via stijle en smalle straatjes – lukte het om het aangegeven adres te vinden, omdat gemeenten niet in kerkgebouwen, maar in een woonhuis samenkomen. Niet snel zal ik de karkassen van huizen vergeten, die ook na twintig jaar nog getuigen van de enorme verwoesting van soms hele dorpen. Hoe is dat toch mogelijk in een land dat officieel 50% christen is? Bosnië is qua natuurschoon een prachtig land, met redelijk goede wegen. Er is veel werk verzet om de uiterlijke schade van de oorlog te herstellen, maar duidelijk is dat er onder de oppervlakte nog een soort drievoudige apartheid bestaat: Bosniërs, Serviërs en Kroaten.

Temidden van zo’n complexe situatie lijken de kleine evangelische gemeenten nogal in een isolement te leven, wat ook geen wonder is, ze horen niet tot een van de drie dominante bevolkingsgroepen/godsdiensten. Het gevoel van isolement en diepe vermoeidheid proefde je sterk bij een aantal predikanten: “de grond voor het evangelie is hier heel hard, er is veel weerstand.”  Zending is hier zeker geen succesverhaal. Wat ik eigenlijk niet gehoord heb, is de vraag (of de worsteling?) hoe het evangelie door te geven in een land met bijna 50% moslims. Aan een bijbelschool overweegt men binnenkort de enige cursus over de islam te schrappen.

De evangelische christenen noemen zich “eerste generatie christenen”.  Het is echter wel opvallend dat er een zoeken is naar de protestantse wortels in de eigen geschiedenis. Dan is de verbinding met mijn studie van de Hongaarse zendingsgeschiedenis snel gemaakt. De voormalige Lutherse kerk die het stadsbeeld van Sarajevo domineert, getuigt ook van die wortels. Dit zoeken kwam ook naar voren in een ontmoeting met Josh Irby, een Amerikaanse zendingswerker, die een Irby straat ontdekte in de binnenstad van Sarajevo, verwijzend naar een Engelse zendingswerkster uit het midden van de 19e eeuw die veel voor Bosnië betekende. Zie zijn boek: https://www.scribd.com/doc/86476731/Meeting-Miss-Irby-Preview. Ik kon hem met allerlei dwarsverbindingen helpen. “Had ik je maar tien jaar eerder ontmoet.”

In deze ingewikkelde en verdeelde situatie lijkt samenwerking in Gods zendingswerk een sleutelwoord te zijn. Misschien dragen de vele zendingsorganisaties wel ongewild bij aan het versterken van deze verdeeldheid. Bemoedigend is te horen van nieuwe vormen van samenwerking, namelijk binnen Oost-Europa zelf. Zendingswerkers uit de Oekraïne gaan in het westen van Bosnië meewerken in het planten van nieuwe gemeenten.

Het moge duidelijk zijn, dat je na zo’n oriëntatie bezoek met meer vragen dan antwoorden thuis komt.

Dank en gebed
1. Dank voor Slavko en Sonja (Sarajevo), voor Bernard en Nadi (Capljina) voor Zoran en Nives (Tuzla), voor hun werk in Gods wijngaard en voor hun volharding vaak in eenzame situaties.
2. Bid dat in een situatie waarin zoveel verdeeldheid en gebrokenheid is, de heelmakende kracht van het Evangelie mag doorbreken. Bid voor predikanten en christelijk werkers, om wijsheid om in zo’n verdeelde situatie een bruggenbouwer te zijn en om het juiste Woord op het juiste moment te spreken. Bid ook om wijsheid hoe hierbij aan te sluiten in de bijscholing en opleiding van predikanten.
3. Bid voor de CEEAMS conferentie in Osijek van 10-13 Mei a.s. over migratie, met missiologen en predikanten uit heel Oost-Europa.
4. Dankt en bid voor het ETS, dat zoveel predikanten en zendingswerkers heeft opgeleid in Oost-Europa, en met name voor het Osijek Institute for Mission Studies, dat in samenwerking met anderen missiologisch onderwijs en missionaire toerusting van predikanten en zendingswerkers in deze regio hoopt te versterken, dat een verbinding legt met de uitdagingen van de context waarin zij leven.


In verbondenheid,
Anne-Marie Kool

Monday, March 21, 2016

Nieuw Levensteken Nr. 102 Kerkbode Herv. Gemeente Sion, Houten, April 2016

Nieuw Levensteken    Nr. 102                                                             21 maart 2016

Beste Gemeenteleden!

“Uw weg was door de zee, Uw pad door grote wateren, en Uw voetstappen werden niet bekend. U leidde Uw volk als een kudde door de hand van Mozes en Aaron.”
Ps. 77: 20 en 21

Het lied God gaat zijn ongekende gang werd heel vaak gezongen in de opwekking van de Hongaarse kerken na de Tweede Wereldoorlog (1945-1950). Mede daarom koos ik het als titel van mijn dissertatie: God moves in a mysterious way. Dit lied van William Cowper is gebaseerd op bovenstaande verzen uit ps. 77, de tekst voor mijn uitzenddienst van 1993.

God gaat zijn ongekende gang…
Dit lied is ook kenmerkend voor hoe de Here mijn leven heeft geleid, geboren in Oud-Alblas, ook de bakermat voor mijn interesse in Hongarije, via Utrecht en Houten, naar Budapest en Oost-Europa. In 1978 hoorde ik voor het eerst Zijn stem: ben je bereid je leven te geven om een kanaal te worden van Mijn levend water, in Mijn zendingswerk? „Ja Here, hier ben ik, gebruik me, waar U maar wilt en hoe U maar wilt.” Aanvankelijk leek het erop dat die weg naar Afrika voerde. Daarom klopte ik in 1981 voor het eerst op de deur van de GZB.

Maar in 1985, enkele weken nadat ik naar Houten verhuisd was, klonk de heel duidelijke roep naar Hongarije, om achter het IJzeren Gordijn christelijk studentenwerk op te zetten. Officieel als zendingswerker was dat niet mogelijk, daarom ging ik als PhD student om de Hongaarse zendingsgeschiedenis te bestuderen. Een opmerkelijke stap, omdat ik veel meer een praktische dan een akademische instelling had. Die studie zag ik aanvankelijk meer als de prijs die ik moest betalen voor de dienst in Gods Koninkrijk. Later ontdekte ik dat juist in het vak missiologie het praktische en akademische helemaal geen tegenstelling vormen.

In 1992 verhuisde ik terug naar Houten, naar de Kluutweide, om mijn promotiestudie af te maken, niet wetende wat er daarna zou komen. Net als Elia die bij de beek Krith gevoed werd door de raven, zo vond ik regelmatig plastic tasjes aan mijn deurknop, met margarine doosjes met heerlijke „etensrestjes” van Sion gemeenteleden. Een jaar later leidde een officieel verzoek vanuit Hongarije aan de GZB tot de oprichting van de sektie Europa en tot de officiele uitzending vanuit Sion. In 1997 werd ik tot mijn grote verbazing tot hoogleraar missiologie benoemd, waarbij de deuren naar Oost-Europa zich gaandeweg verder openden. „God gaat zijn ongekende gang”.

… maar Zijn weg is vaak verborgen
In de jaren die volgden mocht ik er getuige van zijn hoe de Here „vele wonderen deed”, zoals de engelse versie van het lied verwoordt, waarvan de vele Levenstekens (zie www.annemariekool.org) getuigen, maar ook dat Zijn weg vaak verborgen is. Perioden van duisternis, moeite, geestelijke strijd en ziekte volgden, waarin ik mocht leren wat het betekent bij Hem te schuilen, dat ook in de diepte Hij erbij is, en wat het betekent om met David psalmen te zingen in de nacht. Op momenten dat ik me fysiek te zwak voelde om ook maar iets te doen, opende de Here een nieuw zendingsveld, van ziekenhuis, wachtkamer en revalidatie, waar zoveel deuren open gingen voor goede gesprekken, door er gewoon maar te zijn. Ik moest nu leren te ontvangen, en ontdekte dat Hij gebruikt wat onaanzienlijk en zwak is, om daarin Zijn kracht te openbaren. Ook dat Gods genade onmetelijk groot is.

Deuren sloten zich, andere deuren leken zich te openen, maar bleven dicht. Here, wat wilt Gij dat ik doen zal? En toen kwam die hele duidelijke roeping om ook verder in Midden- en Oost-Europa bezig te zijn, via het ETS in Osijek. Ik ontdek dat de vele lessen die ik heb mogen leren, de kennis en ervaring die ik heb opgedaan, nu van grote waarde zijn.

God gaat nog steeds zijn ongekende gang…
Eeuwenlang was zending een eenrichtingsverkeer vanuit Europa en Noord-Amerika naar de niet-westerse wereld. Nu is het besef gegroeid, dat eigenlijk de hele wereld een zendingsveld is, ook Europa! Maar wat weten we weinig van het zendingswerk van b.v. Oekraiensche christenen in Rusland en Bosnia, en van Roma christenen die vanuit Oost-Europa naar b.v. Spanje en Frankrijk emigreren en daar nieuwe gemeenten stichten. God gebruikt wat onaanzienlijk is en niet belangrijk is om daardoor Zijn kracht te openbaren. Ik zie het mede als mijn taak en roeping om via deze Nieuwe Levenstekens u inzicht te geven in deze kerken en in deze nieuwe zendingsbewegingen. Er is behoefte aan missiologisch onderwijs en missionaire toerusting op allerlei niveaus en in allerlei vormen. Daaraan hoop ik ook verder een bijdrage te mogen leveren.

Dank en gebed

1. Dank voor de voortgang in het redigeren van de 35 hoofdstukken van het boek Mission in Central and Eastern Europe. Ik ben nog bezig met het afronden van het hoofdstuk met de toekomstperspectieven.

2. Bid voor de orientatiereis naar Bosnie, naar Sarajevo en Mostar begin april, voor goede gesprekken met predikanten, kerkleiders, en docenten van theologische opleidingen. Bid voor Slavko in zijn belangrijke werk als coordinator van een samenwerkingsverband van evangelische kerken. Hij nodigde me als oud-student van het ETS uit om kennis te maken met de kerkelijke situatie en inzicht te krijgen in het theologisch onderwijs. Lees zijn indrukwekkende levensverhaal: http://joshirby.com/better-stories/slavko/.

3. Dank voor de waardige en moedige wijze waarop mijn collega en oud-studente Dr. Dorottya Nagy haar oratie uitsprak getiteld: “Theologie-missiologie in beweging: Liefhebben en de ander, terug naar af”, waarmee ze haar ambt als hoogleraar missiologie mocht aanvaarden aan de Protestantse Theologische Universiteit in Amsterdam. De tekst is te lezen op: http://www.pthu.nl/actueel/nieuws/Nieuwspdf/theologie-migratie-in-beweging-final.pdf. Bid voor haar om wijsheid in haar werk en voor haar belangrijke rol in de netwerken voor missiologie in Midden- en Oost-Europa.

4. Bid voor een gezegende uitzenddienst, in het teken van de opgestane Heer, en onze zendende Koning, waarin we als gemeente en als zendingswerker opnieuw aan elkaar verbonden zullen worden.

In verbondenheid,
Anne-Marie Kool

Az Úr csodásan működik... (God gaat zijn ongekende gang...)



Bladmuziek van hongaarse versie: http://enekeskonyv.lutheran.hu/enek328.htm


Gezang 447


1 God gaat zijn ongekende gang
vol donk're majesteit,
die in de zee zijn voetstap plant
en op de wolken rijdt.

2 Uit grondeloze diepten put
Hij licht, en vreugde uit pijn.
Hij voert volmaakt zijn plannen uit,
zijn wil is souverein.

3 Geliefden Gods, schept nieuwe moed,
de wolken die gij vreest,
zijn zwaar van regen overvloed
van zegen die geneest.

4 Zoudt gij verstaan, waar Hij u leidt?
Vertrouw Hem waar Hij gaat.
Zijn duistere voorzienigheid
verhult zijn mild gelaat.

5 Wat Hij bedoelt dat rijpt tot zin,
wordt klaar van uur tot uur.
De knop is bitter, is begin,
de bloem wordt licht en puur.

6 Hoe blind vanuit zichzelve is
het menselijk gezicht.
Godzelf vertaalt de duisternis
in eind'lijk eeuwig licht.
Liedboek voor de Kerken 1973